Het Turnhouts Vennengebied is een groot gebied, dat bestaat uit vele deelgebieden. Elk van deze deelgebieden heeft een eigen geschiedenis, habitat en karakter. Klik hier om de verschillende deelgebieden te bekijken.
Zandvenheide en kasteeltjes
Content Here
Weversgoor en Ezelsgoor
Content Here
Klein Kuylen
Content Here
Zwarte Heide
Content Here
Ravelse Bergen
Content Here
Ravels Kamp
Content Here
Dombergheide
Content Here
Hoogmoerheide
Content Here
Koeivenheide
Content Here
Klotteraard, Haverven en Modderven
Content Here
Zwart Water
Content Here
Poppels Overbroek
Content Here
Zwart Goor
Content Here
Princebos
Content Here
Steenovens
Content Here
Kijkverdriet
Content Here
Landschap De Liereman
Content Here
Tikkebroeken
Content Here
Winkelsbroek
Content Here
Frans Segersreservaat
Content Here
Zwart Water
Deze plek kan je bezoeken via de Vennenwandeling.
Dit is een van de weinige delen van het gebied dat nooit ontgonnen werd voor land- of bosbouw. De heide en vennen zijn er nooit verdwenen. In 1987 was dit het eerste puzzelstukje van het Turnhouts Vennengebied dat door Natuurpunt werd beheerd. Het was een oase vol leven. Tal van typische Kempische plant- en diersoorten zijn er nog steeds te vinden: libellen, venplanten, heide-insecten en vele andere bijzonderheden.
In het voorjaar broeden hier wulpen en andere vogels. Om verstoring te vermijden is het gebied dan niet toegankelijk. Vanop het kijkplatform heb je wel een mooi uitzicht over het heidelandschap. In de winter kan je wel een deel van het gebied betreden, maar daarvoor trek je best je laarzen aan.
Troeven van deze zone:
- Vanaf het kijkplatform kan je in alle richtingen over het weidse landschap uitkijken.
- Je vindt hier bijzondere plantensoorten die typisch zijn voor natte heidevegetatie: zonnedauw, moeraswolfsklauw, veenbies, …
Foto © Ivan Dalen
Foto © Ivan Dalen
Klotteraard, Haverven en Modderven
Deze plek kan je bezoeken via de Vennenwandeling (via kijktoren), Hoge Heidewandeling.
Dit zijn de centrale vennen van het Turnhouts Vennengebied. Ze zijn het uithangbord van de Turnhoutse natuur. De vennen liggen op een hoogte in het landschap. Daardoor stroomt er geen water naartoe van andere (landbouw)percelen. Het enige water dat erin terechtkomt is regenwater. Dit maakt dat de vennen zeer voedselarm zijn. Extreem zeldzame plantensoorten houden van dit soort situaties. Hier vind je dan ook venplanten die in heel Europa sterk bedreigd zijn, zoals waterlobelia en moerassmele.
De vorige decennia zijn de vennen sterk achteruitgegaan in kwaliteit. Ze werden omgeven door bossen en landbouw en het Modderven werd zelfs volledig drooggelegd. In 2010 werden het Haverven en de Klotteraard onder handen genomen. Ze werden weer vrijgemaakt en de voedselrijke grond errond werd weggegraven. Intussen vormen ze het bekendste uitzicht van Turnhout. Het Modderven kon in 2022 uiteindelijk hersteld worden. Door het reliëf te herstellen en drainage te stoppen, staat er voor het eerst in 150 jaar weer water in dit ven.
Troeven van deze zone:
- Vanop de kijktoren heb je een prachtig uitzicht over de vennen en de watervogels die er leven.
- De voedselarme vennen en hun vegetatie zijn uniek en kennen weinig gelijken in Europa.
Zandvenheide en Kasteeltjes
Deze plek kan je bezoeken via de Vennenwandeling, Kasteeltjeswandeling.
De Zandvenheide en de Kasteeltjes vormen een grote zone van voornamelijk graslanden in het westen van het gebied. Ooit waren dit allemaal bloemrijke graslanden van het type ‘heischrale graslanden’. Dit type is typisch voor de voedselarme bodems van de Kempen, maar bijna volledig verdwenen. Door bemesting zijn de graslanden nu soortenarm, met voornamelijk grassen. Op enkele percelen werden voedselarme graslanden hersteld, door afgraving. Daar kan je nu een diversiteit aan planten aantreffen, met onder andere zeer veel orchideeën.
Deze zone is erg belangrijk voor weidevogels. Dit zijn vogels die op de grond broeden in uitgestrekte graslanden. De grutto, de wulp en de kievit zijn de belangrijkste broedvogels. En al gaan de vogels in heel Europa sterk achteruit, het Turnhouts Vennengebied is nog steeds een zeer belangrijke broedplaats.
Troeven van deze zone:
- In het broedseizoen vliegen de weidevogels je hier om de oren en hun gezangen zijn in de ruime omgeving te horen. Het is een heerlijke ervaring om daar tussen rond te lopen.
- De vennetjes van Kasteeltjes en Ballematen zitten vol zwem- en waadvogels en zijn de ideale plek voor vogelkijkers.
- In het late voorjaar kan je genieten van een orchideeënpracht. Verschillende soorten groeien er door elkaar. Je mag de graslanden niet betreden, maar je kan ze bewonderen vanop de wandelpaden.
Foto © Ivan Dalen
Koeivenheide
Deze plek kan je bezoeken via de Vensterwandeling, Vennenwandeling, Kasteeltjeswandeling, Hondenwandeling.
Het Koeiven omvat een historisch complex van enkele vennen en heiden. In het verleden werd deze zone bebost met naaldhouten Amerikaanse eiken. Intussen is het grotendeels terug opengemaakt, met een mooie mozaïek van heide en bossen als resultaat. Het Koeiven is een trekpleister voor vele watervogels: eenden, ganzen, futen en een enorme (en luide) kolonie kookmeeuwen. En ook de heikikker voelt zich hier thuis.
Troeven van deze zone:
- Deze zone is een ideale uitvalsbasis voor een bezoek je aan het gebied. Je vind er een parking, een bezoekerscentrum waar je iets kan drinken, een speelbos en de start van enkele wandelingen.
- De ideale plek voor wie een korte wandeling over kleine weggetjes wil maken.
- De kijkwand aan het Koeiven (die binnenkort zal worden gerenoveerd) is de ideale plek om watervogels te bewonderen.
Foto © Ivan Dalen
Hoogmoerheide
Deze plek kan je bezoeken via de Hoegmoerheidewandeling, Kasteeltjeswandeling.
De Hoogmoerheide is een verborgen parel in het noordwesten van het gebied. Verscholen tussen de bossen ligt daar een grote heideterrein. In de nazomer kleurt het landschap hier helemaal paars van de bloeiende struikhei.
Troeven van deze zone:
- Hier kan je optimaal genieten van het historische heidelandschap. De wegen die kriskras door de heide lopen zijn allemaal toegankelijk. Vooral wanneer de heide in bloei staat is het indrukwekkend.
Foto © Ivan Dalen
Zwarte Heide
Deze plek kan je bezoeken via de Hoge Heidewandeling.
De Zwarte Heide is de grote graslandkern aan de oostkant van het gebied. Historisch was dit een reliëfrijke zone met vennen en bloemrijke graslanden. Door drainage, vlaktrekken van het reliëf en bemesting is veel van de oorspronkelijke natuurwaarde hier verdwenen, op enkele kleine relicten na. Maar er zijn mooie vooruitzichten voor de natuur. Dankzij enkele belangrijke aankopen kan gewerkt worden aan een grootschalig herstel. Ook de weidevogels, waarvoor deze zone erg belangrijk is, zullen mee profiteren van de toekomstige ingrepen.
Troeven van deze zone:
- In het voorjaar wandel je hier tussen de weidevogels. Als je geluk hebt, kan je misschien een gruttokuiken de weg zien oversteken.
- Hier kan je in de komende jaren een grote vooruitgang van de natuurwaarden bewonderen.
Foto © Ivan Dalen
Ravelse Bergen
Deze plek kan je bezoeken via de Hoge heidewandeling.
Deze zone is historisch het meest reliëfrijke deel van het gebied. Het was een prachtig landduinencomplex en een van de meest vlinderrijke plaatsen in de regio. De voorbije decennia was daar niet veel meer van te zien. Stukken die voor landbouw werden gebruikt zijn sterk afgevlakt en andere delen werden beplant met bomen voor houtproductie. Op dit moment worden zo veel mogelijk van de oorspronkelijke landduinen in ere hersteld. Zo werden al enkele van de boomplantages gekapt. Daarbij kwam het reliëfrijke landschap en de planten die erop groeiden weer tevoorschijn. In de komende jaren heeft de natuur er nog tijd nodig om volledig te ontwikkelen, maar ze is op de goede weg.
Troeven van deze zone:
- Het Langven is een oase in de voor de rest vrij droge omgeving. Hier vinden zeer bijzondere venplanten hun plekje.
- De nachtzwaluw, een mysterieuze vogel, vliegt hier ’s avonds rond.
- Zandbijen en andere insecten voelen zich erg goed thuis op de open zandgronden.
Foto © Saxifraga – Mark Zekhuis
Ravels Kamp
Deze plek kan je bezoeken via de Hoge Heidewandeling.
In deze zone bevond zich in de 19e eeuw een militair oefenkamp van de Nederlanden. In die tijd bestond het landschap voornamelijk uit landduinen. Later werd het bijna volledig beplant met naaldbomen. Intussen is een deel van de landduinen hersteld. De grootste delen blijven bos. In het noorden ligt een militair vliegveld dat in gebruik door de luchtkadetten, die er oefenen met zweefvliegtuigen.
Troeven van deze zone:
- Hier kan je optimaal genieten van de rust en stilte. Nergens anders in het gebied hoor je zo weinig verkeer en ander lawaai.
- Bosvogels, zoals de zwarte specht en de oehoe vliegen hier rond.
Foto © Ivan Dalen
Dombergheide
Deze plek kan je bezoeken via de Dombergheidewandeling.
De dombergheide is een deelgebiedje aan de zuidkant van het Turnhouts Vennengebied. Het bestaat uit bossen met een centrale open plek. Een bloemrijk grasland vol pinksterbloemen, een natte heide die gonst van de insecten en een vennetje sieren deze open zone.
Troeven van deze zone:
- Hier kan je genieten van de rust tijdens een korte wandeling.
- Op warme zomerdagen vind je hier beschutting. Ook insecten profiteren daarvan en komen massaal samen op de beschutte open plek.
Foto © Ivan Dalen
Foto © Saxifraga-Rob Felix
Weversgoor en Ezelsgoor
Een ‘goor’ is een laaggelegen, natte plek. De zone kreeg deze naam omdat het een groot moerassig gebied was. Er liggen nog steeds enkele prachtige natte voedselarme graslanden, met bijhorende planten, zoals heidekartelblad en grote ratelaar, en voedselarme vennen met typische venplanten, zoals witte waterranokel en moerashertshooi. In de komende jaren worden nog enkele natte graslanden en historische vennen hersteld.
Troeven van deze zone:
- Vanop een kijkplatform kan je watervogels bekijken zonder ze te verstoren.
- Wanneer alles in bloei staat, kan je een kleurenpracht aanschouwen die je tegenwoordig niet meer vaak ziet.
Geen wandelroute, maar kan je bezoeken via de Watertappingstraat.
Foto © Ivan Dalen
Klein Kuylen
Deze plek kan je bezoeken via de Vennenwandeling.
Klein Kuylen is een verborgen pareltje. Het dankt zijn naam aan de klein die er in de bodem zit (kleikuilen). Een majestueuze beukendreef leidt je door een landschap met bossen, vochtige hooilanden en poelen. Vogels en insecten die graag wat meer beschutting hebben voelen zich hier helemaal thuis en de poelen bruisen van het leven: kikkers, salamanders, libellen en veel meer. Dit gebied wordt ook beheerd door Agentschap voor natuur en bos, met de hulp van langharige Gallowayrunderen.
Troeven van deze zone:
- Klein Kuylen is een ideale plaats om te genieten van de rust.
- Wanneer de vochtige hooilandjes in bloei staan, hebben ze prachtige kleuren dankzij paarse koekoeksbloemen, witte pinksterbloemen, gele boterbloemen en veel meer.
- Als je goed luistert hoor je de wielewaal. En met een beetje geluk krijg je deze gele vogel zelfs in je vizier.
